မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ

Tue, 11/22/2011 - 03:46 -- Anonymous (not verified)

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ်

Greater Mekong Sub-region Economic Cooperation Program (GMS)

 

နိဒါန်း

၁။          တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု၊ လူနှင့်သဘာဝအရင်းအမြစ်များ၏ လိုက်ဖက်ပေါကြွယ်ဝမှု၊ ပထဝီ အနေအထားအရ ထိစပ်မှုရှိသည့် အားသာချက်များကို ဆုပ်ကိုင်၍ မဲခေါင်မြစ်တစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံ (၆) နိုင်ငံဖြစ်သော ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံ (ယူနန်ပြည်နယ်)၊ လာအိုပြည်သူ့ဒီမို ကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့သည် အပြန်အလှန် အကျိုးဖြစ်ထွန်းရေး အတွက် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အစီ အစဉ် (Greater Mekong Subregion-Economic Cooperation) တစ်ရပ်ကို အာရှဖွံ့ဖြိုရေး ဘဏ်၏ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောင်ရွက် ခဲ့ကြပါသည်။ GMS အစီအစဉ်အနေဖြင့် အခြေခံအဆောက်အဦ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ၊ ရှေ့သွားနောက်လိုက်ညီညွတ်မှုများ၊ ဈေးကွက်ဖွင့်လှစ်ရေး အစီအမံများနှင့်ပတ်သက်၍  အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကြောင့် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲသည် အရှေ့တောင်အာရှ အလယ်ပိုင်းတွင် တက်ကြွသော စီးပွားရေးဒေသတစ်ခု ဖန်တီးရာ၌ အားမန်အပြည့်ဖြင့် ဆက်လက်ချီတက်လျက် ရှိပါသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၏ ယူနန်ပြည်နယ်နှင့်ကပ်လျက် Guargxi Zhuang Autonomous Region ပါ ပါဝင်လာပြီး ဖြစ်ပါသည်။

မျှော်မှန်းချက်

၂။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲမှ ဒေသအားလုံးနှင့် လူမျိုးစုများအတွက် သိသိသာသာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အခွင့်အလမ်း များဖွင့်ပေးခြင်း၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှ လူထုကိုလွတ်မြောက်စေခြင်းဖြင့် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲသည် ၎င်း၏ကြီးမားသော အလားအလာ ကို ပြည့်ပြည့် ဝဝ ဆောင်ရွက်ရန် မျှော်မှန်းချက် ထားရှိပါသည်။

 

ရည်ရွယ်ချက်

၃။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် -

(က)    မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများအတွင်းစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်နှင့် လူနေမှုအဆင့် အတန်းမြင့်မား လာစေရန်။

( ခ )   ဒေသခွဲအတွင်းကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းများ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်။

( ဂ)    အခြေခံစီးပွားရေး အဆောက်အဦ ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖေါ်ခြင်းဖြင့် ဒေသအတွင်းစက်မှုလယ်ယာ၊ ကုန်သွယ်မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို တိုးချဲ့ရေးအတွက်ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန်။

အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မည့် အဓိကဦးစားပေးကဏ္ဍများ

၄။          မဟာမဲခေါင်ဒေသ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အစီအစဉ်သည် အခြေခံအဆောက်အဦ ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်ရေး၊ အရင်းအမြစ်မျှဝေခံစားရေးနှင့် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဒေသခွဲအတွင်းလူနှင့်ကုန်ပစ္စည်းများ လွတ်လွတ်လပ်လပ် စီးဆင်းသွားလာရေးကို အထောက် အကူပြုရန် ဖြစ်ပါသည်။ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ၏ အဓိကဆောင်ပုဒ်မှာ ဆက်သွယ်၊ ယှက်နွယ်၊ ပေါင်းစည်းကြမယ်ဟုသော Three Cs ဖြစ်သည့် ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မှု (Connectivity)၊ ပြိုင်ဆိုင်မှု (Competitiveness) နှင့် ပေါင်းစည်းမှု (Community) တို့ကို ရှေ့ရှုဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်ပါသည်။ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက် ရမည့်အဓိက ဦးစားပေးကဏ္ဍများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

                       (က)    သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး(Transport)

                       ( ခ )   ဆက်သွယ်ရေး(Communication)

                       ( ဂ )   စွမ်းအင်(Energy)

                       (ဃ)    ကုန်သွယ်ရေး(Trade)

                       ( င )   ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု(Investment)

                       ( စ )   စိုက်ပျိုးရေး(Agriculture)

                       (ဆ)    သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်(Environment)

                       ( ဇ )   ခရီးသွားလုပ်ငန်း(Tourism)

                       ( ဈ )   လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး(Human Resources Development)

 

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲအတွင်း အဓိက ဦးစားပေးဆောင်ရွက်ရမည့်ကဏ္ဍ Flagship အစီအစဉ် (၁၁) ခု

၅။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲအတွင်း အဓိက ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ရမည့်ကဏ္ဍ Flagship အစီအစဉ် (၁၁) ခုမှာ -

                       (က)    East - West Economic Corridor (အရှေ့ - အနောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံ)

                       ( ခ )   North - South Economic Corridor (တောင် - မြောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံ)

                       ( ဂ )   Southern Economic Corridor (တောင်ပိုင်းစီးပွားရေး စြင်္ကံ)

                       (ဃ)    Telecommunication Backbone (ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပင်မကျောရိုး)

           ( င )   Regional Power Interconnection and Trading Arrangements (ဒေသတွင်း ဆက်သွယ်မှု

   စွမ်းအားနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစီမံခန့်ခွဲမှု)

( စ )   Facilitating Cross – Border Trade, investment and Tourism နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေး)

(ဆ)    Enhancing Private Sector Participation and Competitiveness (ပုဂ္ဂလိက ပါဝင်မှုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှုမြှင့်တင်ရေး)

(ဇ)     Developing Human Resources and Skills Compe -tencies (လူသား အရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးရေး နှင့် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များရရှိရေး) ။

                       (ဈ)     Strategic Environment Framework (မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ သဘာဝဝန်းကျင် မူဘောင် )

           (ည)    Flood Control and Water Resources Management (ရေလွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ရေးနှင့်        ရေသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲရေး)

                       (ဋ)     Mekong Tourism Development ( မဲခေါင်ခရီးသွားလာမှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး )

၆။          ASEAN Framework Agreement on the Facilitation of Goods in Transit သက်ရောက်မည့် လမ်းကြောင်းများကို ၎င်းသဘောတူစာချုပ်၏ Protocol 1: Designation of Transit Transport Routes and Facilities တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လမ်းကြောင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားပါသည် -

                       (က)    တမူး၊ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ ဘုရားကြီး(ရန်ကုန်)၊ မြဝတီ(၁၆၆၅ ကီလိုမီတာ) (AH-1)

                       ( ခ )   မိတ္ထီလာ၊ လွိုင်လင်၊ ကျိုင်းတုံ၊ တာချီလိတ် (၈၀၇ ကီလိုမီတာ) (AH-2)

                       ( ဂ )   ကျိုင်းတုံ၊ မိုင်းလား (၉၃ ကီလိုမီတာ) (AH-3)

                       (ဃ)    မူဆယ် - မန္တလေး (၄၅၃ ကီလိုမီတာ) (AH-14)

 

ASEAN GIGHWAY ROUTES IN MYANMAR

၇။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများ၏ အဝေးပြေးလမ်းသည် များသောအားဖြင့် စီးပွားရေးစြင်္ကံ သတ်မှတ်ချက် အပေါ် မူတည်သတ်မှတ်ထားပါသည်။ စီးပွားရေးစြင်္ကံများ ရေးဆွဲရာမှာ အဓိကအားဖြင့် အ‌ခြေခံအဆောက်အဦ ဖွံ့ဖြိုးလာရေး၊ အဓိကမြို့ကြီး များနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု အလားအလာရှိသော ဒေသများဆက်သွယ်ရေး၊ နယ်စပ်ဖြတ် ကျော်ကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလွယ်ကူရေး၊ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှုဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအပေါ် မူတည်၍ စီးပွားရေးစြင်္ကန်များ သတ်မှတ်ခဲ့ပါသည်။

၈။          အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အချင်းအချင်း အဓိကချိတ်ဆက်ထားသည့် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲစီးပွားရေး စြင်္ကံများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

                    (က)    အရှေ့အနောက်စီးပွားရေးစြင်္ကံ (East - West Economic Corridor - EWEC)

                    ( ခ)    တောင် - မြောက်စီးပွားရေးစြင်္ကံ (North - South Economic Corridor - NSEC)

                    ( ဂ)    တောင်ပိုင်းစီးပွားရေးစြင်္ကံ (Southern Economic Corridor - Sure)

 

         

 

East - West Economic Corridor (အရှေ့ - အနောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံ)

 

၉။          ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ဒါနန်းမြို့ (DA Nang) ဆိပ်ကမ်းမှ လာအို၊ ထိုင်းနိုင်ငံ တို့သို့ ဖြတ်သန်း၍ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မှ မြန်မာနိုင်ငံ မြဝတီမြို့၊ ၎င်းမှတဆင့် မော်လမြိုင်မြို့အထိ ဆက်သွယ်သောလမ်းဖြစ်ပါသည်။ တောင် တရုတ်ပင်လယ်မှ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ သို့ ဆက်သွယ်ပေးသောလမ်းမကြီးဖြစ်ပြီး ၁၆၀၀ ကီလိုမီတာသာရှိသဖြင့် ပို့ဆောင်မှုအတွက် ခရီးအကွာအဝေးများစွာ သက်သာသွားစေမည်ဖြစ်ပါသည်။ မော်လမြိုင်တွင် ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် ကနဦး လေ့လာမှုကို ASEAN - Japan Ministry of Economy Trade and Industry Economic and Industrial Cooperation Committee (AMEICC) အဖွဲ့ဖြင့် လေ့လာလျက်ရှိပါသည်။ မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသာမက အရှေ့အနောက် စီးပွားရေး စြင်္ကံပေါ်ရှိ နိုင်ငံအားလုံးအတွက် ကုန်သွယ်မှု၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် စေမည်ဖြစ်ပါသည်။

၁၀။          အရှေ့အနောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံ တစ်လျှောက်တွင် (၁) ဒေါနတောင်ခြေ (သင်္ဃန်းညီနောင်) နှင့် ကော့ကရိတ် အကြား လမ်းဖောက်လုပ်ခြင်း၊ (၂) မြဝတီနှင့် ဒေါန တောင်ခြေ (သင်္ဃန်းညီနောင်) အကြားလမ်းနှင့် ထိုင်း-မြန်မာ ပထမချစ်ကြည်ရေး တံတား ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးပြီ ဖြစ်သည်။East-West Economic Corridor (EWEC)   အစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

                      (က)    ပထမအကြိမ်အစည်းအဝေး                                              ဘန်ကောက်မြို့

                                (၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့)                                 ထိုင်းနိုင်ငံ

                      ( ခ)    ဒုတိယအကြိမ်အစည်းအဝေးဆာဗာနာခက်ပြည်နယ်

                                (၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ - ၁၆ ရက်)                      လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ

                      ( ဂ)    တတိယအကြိမ်အစည်းအဝေး                                           ဘန်ကောက်မြို့

                               (၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉-၂၀ ရက်)                                         ထိုင်းနိုင်ငံ

၁၁။          မဲဆောက်-မြဝတီ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်တံတား ( ဒုတိယ ထိုင်း - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတား) နှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်နွယ်သော အခြေခံ အဆောက်အဦ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ဦးစားပေးစီမံကိန်းများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် တတိယအကြိမ်မြောက် အရှေ့ အနောက်စီးပွားရေးစြင်္ကံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး(3rd Vice Ministers’ Meeting on the Development of the East-West Economic Corridor-EWEC) ၌ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့နှင့်  ၂၀ ရက်နေ့တို့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက် မြို့တွင် တတိယအကြိမ် အရှေ့ - အနောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့ပါသည်။

North - South Economic Corridor (တောင် - မြောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံ)

 

၁၂။          တရုတ်ပြည့်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့ (Kumming) မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့ (Bangkok) မြို့အထိ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံ တို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသော လမ်းကြောင်း၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့နှင့် နန်နင်းမြို့ (Nanning) တို့မှ ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ၊  ဟိုင်ဖုံ (Haiphong) နှင့် ဟနွိုင်း (Hanoi) မြို့များသို့ ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းကြောင်းများကို ကုန်သွယ်မှုပြုရန်အတွက် အသုံးပြုမည်ဖြစ်ပြီး တောင် - မြောက်စီးပွားရေးစြင်္ကံ (Nouth-South Economic Corridor) အဖြစ် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခြင်းဖြစ်ပါသည်။ တောင် - မြောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံကို စြင်္ကံခွဲ (Sub-Corridor) သုံးခုခွဲထားပါသည်-

 

 

(က)        အနောက်ပိုင်းစြင်္ကံခွဲ( Western Sub-Corridor) ။  တောင်-မြောက်စီးပွားရေးစြင်္ကံ၏အနောက်ပိုင်း စြင်္ကခွဲကို အောက်ပါ အတိုင်းနှစ်ပိုင်း ထပ်မံခွဲခြားထားပါသည် -

 

                  (၁)     R3b လမ်းကြောင်း။   တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့မှ ဂျင်ဟောင်း မြို့(Jinghong) ကို ဖြတ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မိုင်းလားမှ တစ်ဆင့်၊ ကျိုင်းတုံ၊ တာချီလိတ် တို့ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမယ်ဆိုင် (Mai Sai) မှတဆင့် ဘန်ကောက်မြို့ အထိ လမ်းကြောင်း ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်းအနေဖြင့် တာချီလိတ်- မိုင်းလား လမ်းကြောင်းမှာ ၁၆၈ မိုင် (၂၆၈.၈ ကီလိုမီတာ) ရှိပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှကုန်ပစ္စည်းများ Transit Trade ဆောင်ရွက်ရန်လမ်းကြောင်း အနေအထား သည် လာအိုနိုင်ငံမှ ဖြတ်ကျော်သွားမည့်လမ်းကြောင်းထက် ပိုမိုတိုတောင်းပြီး အချိန်ကုန် သက်သာမှုရှိသည့်အတွက် အလားအလာကောင်းများရှိနေပါသည်။

                   (၂)     R3a လမ်းကြောင်း။   တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့မှ မိုဟန်မြို့ (Mohan) နယ်စပ်ကိုဖြတ်၍ လာအိုနိုင်ငံ၊ ဘိုတန်မြို့ (Boten) မှတဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းရိုင်မြို့ (Chiang Rai) ကိုဖြတ်ပြီး  ဘန်ကောက် မြို့ အထိ သွားသော လမ်းကြောင်းဖြစ်ပါသည်။

( ခ )   အလယ်ပိုင်းစြင်္ကံခွဲ(Central Sub-Corridor)။         တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန် ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့မှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုင်ဖုံမြို့နှင့် ဟနွိုင်းမြို့တို့သို့ ဆက်သွယ် ထားသောလမ်းကြောင်း သည် တောင်-မြောက် စီးပွားရေးစြင်္ကံ၏ အလယ်ပိုင်းစြင်္ကန်ခွဲ ဖြစ်ပါသည်။

( ဂ )   အရှေ့ပိုင်းစြင်္ကံခွဲ(Eastern Sub-Corridor)။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန် ပြည်နယ်၊ နန်နင်းမြို့မှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ဟိုင်ဖုံမြို့နှင့် ဟနွိုင်းမြို့တို့သို့ ဆက်သွယ်ထားသောလမ်းကြောင်း သည် တောင် - မြောက်စီးပွားရေးစြင်္ကံ၏ အရှေ့ပိုင်းစြင်္ကံခွဲ ဖြစ်ပါသည်။

Southern Economic Corridor (တောင်ပိုင်းစီးပွားရေး စြင်္ကံ)

 

 

 

၁၃။          ထိုင်းနိုင်ငံ၊ဘန်ကောက်မြို့မှကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဖနွမ်းပင် မြို့သို့ Ha Lek (ထိုင်း) - Chan Yeam (ကမ္ဘောဒီးယား) နယ်စပ်နှစ်ခုမှ လမ်းနှစ်သွယ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၎င်းမှတဆင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းစီးတီး (Ho Chi Minh City) သို့ရာက်ရှိသော လမ်းကြောင်း အပိုင်းကို တောင်ပိုင်းစီးပွားရေးစြင်္ကံဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။ တောင်ပိုင်း စီးပွားရေးစြင်္ကံသည် ကနဦးတွင် မြန်မာနိုင်ငံလမ်းအပိုင်း မပါရှိပါ။ သို့ရာတွင် မြန်မာ - ထိုင်း နှစ်နိုင်ငံ သည် ဘန်ကောက် - ထားဝယ်လမ်း ဖောက်လုပ်ရေးနှင့် ထားဝယ်ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှု စာချွန်လွှာရေးထိုးထားပါသည်။ ထိုလမ်းအပိုင်းမှာ ရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းများ တည်ဆောက်မည် ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံသည် East- West Economic Corridor ကဲ့သို့ပင် ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား တို့ ကိုဖြတ် ၍ ဗီယက်နမ် နိုင်ငံအထိ ဆက်သွယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ထိုင်း ပင်လယ်ကွေ့ကို ပတ်၍ ဖြတ်ကျော်သယ်ပို့ခြင်းများအစား ထားဝယ် ဆိပ်ကမ်းမှတဆင့် သယ်ပို့လျင် အချိန်နှင့် သယ်ယူစရိတ် သက်သာသွားမည်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထားဝယ်မြို့ အထိ တောင်ပိုင်းစီးပွားရေးစြင်္ကံတွင် တိုးချဲ့ ထားပါသည်။

 

 

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲဆိုင်ရာ စီးပွားရေးလမ်းကြောင်းများ

၁၄။          အဓိကစီးပွားရေးစြင်္ကန်လမ်းကြောင်း (၃) ခုရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် မော်လမြိုင် - ရန်ကုန်- နေပြည်တော် - မန္တလေး- တမူး နှင့် မူဆယ်- လားရှိုး- သီပေါ - မန္တလေး - တမူး ထပ်မံထည့်သွင်းကာ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများနှင့် အိန္ဒိယကို ဆက်သွယ်သည့်လမ်းကြောင်းများ ပါဝင်လာပါသည်။ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲအတွင်းရှိ စီးပွားရေးစြင်္ကံ (၁၁) ခုမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

                       (က)    Central Corridor (အလယ်ပိုင်းစြင်္ကံ)

                                 (Xay – Laungprabang – Nong Khai – Khon Kaen- Prachin Buri)

                                 (Vientiane – Pakxan – Thakhek – Kaysone Phomvihane – Pakxe – Stung Treng –                             Kratie – Phnom Penh – Takhmau)

                        ( ခ)    East – West Corridor ( အရှေ့ - အနောက် စြင်္ကံ)

          (Mawlamyine – Myawadi – Tak – Phitsanulok – Khon Kaen – Kaysone Phomvihane –  Dong Ha – Da Nang)

                         (ဂ)     Eastern Corridor (အရှေ့ပိုင်းစြင်္ကံ)                  `

           (Kunming – Lao Cai - Ha Noi – Thanh Hoa – Dong Ha – Quy Nhon – Ho Chi Minh City – Ca Mau)

                                  (Kunming – Lao Cai - Ha Noi – Longzhou – Nanning)

                        (ဃ)    Eastern Corridor Extension (အရှေ့ပိုင်း ထပ်တိုးစြင်္ကံ)

                                  (Nanning - Liujiang- Xingan - Huangshahe)

                         (င)     North – South Corridor (မြောက် - တောင် စြင်္ကံ)

           (Kunming – Jinghong – Kyaing Tone – Tachileik – Chiang Rai  - Phayao- Tak – Saraburi – Bangkok)

           (Kunming – Jinghong – Menyang – Luangnamtha – Phayao -– Tak – Saraburi – Bangkok)

                         (စ)     North – South Corridor Extension (မြောက်- တောင် ထပ်တိုးစြင်္ကံ)

                                  ( Kunming –Daguan- Suijiang)

                                  (Bangkok – Chumphon – Phatthalung – Narathiwat)

                        (ဆ)    Northeastern Corridor ( အရှေ့မြောက်ပိုင်းစြင်္ကံ)

                                  (Saraburi – Luangprabang – Xam Nua -Thanh Hoa)

                        ( ဇ)    Northen Corridor(မြောက်ပိုင်းစြင်္ကံ )

          (Kalewa – Mandalay – Lashio- Ruili – Dali – Kunming- Lucheng -Nanning – Fanchenggang)

                        (ဈ)     Southern Coastal Corridor (တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းစြင်္ကံ)

                                  (Bangkok- Rayong – Trat – Khemark Phumin- Kampot – Ca Mau)

                        (ည)    Southern Corridor (တောင်ပိုင်းစြင်္ကံ)

          (Dawei – Kanchanburi - Prachin Buri – Serei Saophoan – Siem Reap – Banlung – Pleiku – Quy Nhon)

          (Dawei – Kanchanburi - Prachin Buri – Serei Saophoan – Phnom Penh – Svay Rieng – Vung Tau)

                        (ဋ)     Western Corridor (အနောက်ပိုင်းစြင်္ကံ)

          (Mawlamyine – Bago – Taungoo- Pyinmana – Pyawbwe- Magway- Pakokku – Kalewa)

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲဆိုင်ရာအခြားစီးပွားရေးလမ်းကြောင်းများ



 

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ ကုန်စည်နှင့် လူများနယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပို့ဆောင်မှု လွယ်ကူချောမွေ့စေရေးမူဘောင် သဘောတူစာချုပ် (Framework  Agreement for Facilitation of the Cross - Border Transport of Goods and  People in the GMS- CBTA)

၁၅။          အဓိကဦးစားပေးကဏ္ဍများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ စွမ်းရည် တိုးမြှင့်လာစေရေး၊ စရိတ်စက သက်သာစေရေး နှင့် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ် အမြင့်ဆုံးရရှိရေးအတွက် နယ်စပ် ဖြတ်ကျော်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များ တွင် ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်သော အတားအဆီး Non - Physical Barriers များ လျော့နည်း စေရေးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးမှာ အရေးကြီးကြောင်းသိမြင်လာသည့်အပေါ် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်မှလည်း နည်းပညာအကူအညီပေး၍ ဒေသတွင်း တညီ တညွတ် တည်း ရှိစေမည့် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ လူနှင့်ကုန်စည်များ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပို့ဆောင်မှု လွယ်ကူ ချောမွေ့စေရေး သဘောတူညီချက်ကို ရေးဆွဲခဲ့ကြပါသည်။

၁၆။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ၏ CBTA စာချုပ်သည် ASEAN တွင်ရေးဆွဲထားသော အာဆီယံ ကုန်လမ်းပို့ဆောင်ရေး သဘောတူစာချုပ်များဖြစ်သည့်  ASEAN Framework Agreement on the facilitation of goods in Transit -AFAGIT (အာဆီယံ နိုင်ငံဖြတ်သန်း ကုန်စည်များပို့ဆောင်ရာတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စေရေး မူဘောင်သဘော တူညီချက်)၊ ASEAN Framework Agreement on the facilitation of Inter-State Transport- AFAFIST (အာဆီယံနိုင်ငံ အချင်းချင်း ပို့ဆောင်ရေး လွယ်ကူချောမွေ့စေရေးမူဘောင်သဘောတူညီချက်) နှင့်  ASEAN Agreement on Mulimodal Transport  (အာဆီယံ ဘက်စုံပို့ဆောင်ရေး သဘောတူညီချက်) ဟူ၍ (၃) ခု ခွဲခြား၍ ဆောင်ရွက် သကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ စာချုပ်တစ်ခုတည်းတွင် အားလုံးအကျုံးဝင်စေရန် ရေးဆွဲထားသောစာချုပ် ဖြစ်ပါ သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးသာမက လူများ နိုင်ငံဖြတ်သန်းသည့်ကိစ္စများကိုပါ ထည့်သွင်း ရေးဆွဲထားပါသည်။

၁၇။          သဘောတူစာချုပ်၏ ရည်ရွယ်ချက်။   အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

(က)    စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများအတွင်း ကုန်စည်နှင့်ခရီးသည်များ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဝင်ထွက်ရာတွင် လွယ်ကူ ချောမွေ့စေရန်။

( ခ )   နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း နှင့်အခြား သတ်မှတ်ချက်များ ရှင်းလင်းလွယ်ကူပြီး တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ အနီးစပ်ဆုံး တူညီမှုရှိစေရန်။

( ဂ )   သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဆက်စပ်၍ ပို့ဆောင်သည့် Multimodal စနစ်ကို တိုးချဲ့ ကျင့်သုံးလာကြစေရန်။

 

 

၁၈။          သဘောတူစာချုပ်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုနယ်ပယ်။           အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

(က)    စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများအတွင်းသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်ပါသည်ဖြစ်စေ၊မပါသည်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ပိုင် ယာဉ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အငှားယာဉ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ဝင်ထွက်ခြင်းနှင့်ဖြတ်ကျော်ခြင်း (တံတားမရှိသော နေရာ များတွင် မြစ်ချောင်းများကို  ကူးတို့ဖြင့် ဖြတ်ကျော်ခြင်း အပါအဝင်) တို့ အကျုံးဝင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

( ခ)     သီးခြားဖော်ပြထားခြင်းမရှိလျှင်  စာချုပ်သည် ကုန်သွယ်ရေး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ကိစ္စရပ်များနှင့် မသက်ဆိုင်စေရပါ။ စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ၏ သွင်းကုန်၊ ပို့ကုန်၊ ဖြတ်သန်း ကုန်၊ လူအဝင်အထွက်နှင့် ဖြတ်သန်းခြင်းတို့အတွက် ၎င်းတို့ နိုင်ငံ အသီးသီး၏ ဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအရ ဆောင်ရွက် ပိုင်ခွင့်ကို မထိခိုက်စေရပါ။

၁၉။     လူနှင့်ကုန်စည်များ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သယ်ယူပို့ဆောင်မှု လျင်မြန်ချောမွေ့ရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် မူဘောင် သဘောတူစာချုပ် - CBTA တွင် ပါဝင်သော အဓိကသတ်မှတ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည် -

                        (က)    နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရေးကိစ္စရပ်များ

                        ( ခ)    လူနှင့်ကုန်စည်များ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရေးကိစ္စရပ်များ

                        ( ဂ)    မော်တော်ယာဉ်အဝင်/အထွက်ကိစ္စရပ်များ

                        (ဃ)    နယ်စပ်ဂိတ်များတွင် စစ်ဆေးရေးကိစ္စရပ်များ

                        ( င)    ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်အသိအမှတ်ပြုရေးကိစ္စရပ်များ

                        ( စ)    လမ်းတံတားဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ

                        (ဆ)    ပူးတွဲကော်မတီဖွဲ့စည်းရေးကိစ္စရပ်များ    

၂၀။          မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်တွင် အပိုဒ်ပေါင်း (၄၄) ခုပါရှိပြီး အပိုင်း ၁၀ ပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြ ထားပါသည်။ စာချုပ်သည် မူဘောင်သဘောတူစာချုပ်သာဖြစ်၍ လက်တွေ့ကျင့်သုံး အကောင်အထည် ဖော်စေရေးအတွက် အသေးစိတ် အချက်အလက် များ ဖော်ပြပါရှိသည့် နောက်ဆက်တွဲနှင့် အခြေပြ စာချုပ်ငယ် စုစုပေါင်း (၂၀) အား အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပြီး လက်ခံအတည်ပြုမှသာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ စာချုပ်ငယ်များတွင် ဖော်ပြချက်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ပါက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ စုံညြီပန်လည်ညှိနှိုင်းရမည့် နောက်ဆက်တွဲစာချုပ်ငယ် (Annex) (၁၇) ခုပါဝင်ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ချင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အချင်းချင်းညှိနှိုင်း၍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်နိုင်သော အခြေပြစာချုပ်ငယ် (Protocol) (၃) ခု ပါဝင် ပါသည်။

၂၁။           နောက်ဆက်တွဲစာချုပ် (၁၇) ခုနှင့် အခြေပြစာချုပ်ငယ် (၃) တို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါ သည်-

                         (က)    Annex 1         အန္တရာယ်ရှိသောကုန်ပစ္စည်းများသယ်ဆောင်ခြင်း။

                                   (Carriage of Dangerous Goods)

 ( ခ )   Annex 2         နိုင်ငံတကာသွားလာမှုအတွက် မော်တော်ယာဉ်များ မှတ်ပုံတင်ခြင်း။

(Registration of Vehicles in International Traffic)

                         ( ဂ )   Annex 3         ပုပ်သိုးပျက်စီးလွယ်သော ပစ္စည်းများသယ်ဆောင်ခြင်း။

                                   (Carriage of Perishable Goods)

  (ဃ)    Annex 4         နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများလွယ်ကူထိရောက်မြန်ဆန်ရေး 

(Facilitation of Frontier Crossing Formalities)

                          ( င )   Annex 5         လူများနယ်စပ်ဖြတ်ကျော်သွားလာခြင်း။

                                    (Cross Border Movement of People)

                          ( စ )   Annex 6         ဖြတ်သန်းခြင်းနှင့်ပြည်တွင်းအကောက်ခွန်စစ်ဆေးခြင်းစနစ်။

(Transit and Inland Clearance Customs Regime)

                          (ဆ)    Annex 7         ယာဉ်သွားလာမှု စည်းမျဉ်းများနှင့် လမ်းညွှန်းအမှတ်အသားများ။

(Road Traffic Regulation and Signage)

                          ( ဇ )   Annex 8         မော်တော်ယာဉ်များယာယီဝင်ထွက်ခြင်း။

                                       (Temporary Importation of Motor Vehicle)

   ( ဈ )   Annex 9         ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများကို လိုင်စင်ထုတ် ပေးခြင်းဆိုင်ရာ

စံချိန်စံညွှန်းများ( Criteria for Licensing of Operators for Cross-Border Transit Operations)

                           (ည)   Annex 10       ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာသတ်မှတ်ချက်များ (Conditions of Transport)

               ( ဋ )   Annex 11       လမ်းနှင့်တံတားဆောက်လုပ်မှုစံချိန်စံညွှန်းများ ( Road and Bridge Design

 and Construction Standards and Specifications)

                          ( ဌ )   Annex 12       လိုအပ်သည့် ဝန်ဆောင်မှုနှင့် အထောက်အကူပြုမှုများ

                                    (Border Crossing and Transit  Facilities and services)

                          ( ဍ )   Annex 13(a)   ဘက်စုံသယ်ယူပို့‌ဆောင်သူတာဝန်များ

                                    (Multimodal Carrier Liability Regime)

  ( ဎ )   Annex13(b)    ဘက်စုံသယ်ယူပို့ဆောင်သူများကို လိုင်စင်ထုတ်ပေးရေးဆိုင်ရာ စံညွှန်းများ

(Criteria for Licensing of Multimodal Transport Operators for Cross- Border Transport Operations)

                         (ဏ)    Annex14        ကွန်တိန်နာဆိုင်ရာ အကောက်ခွန်စနစ်

                                       (Container Customs Regime)

                         (တ)    Annex15        ကုန်ပစ္စည်းခွဲခြားသတ်မှတ်ချက်စနစ်

                                       (Commodity Classifications System)

                         (ထ)    Annex 16       ယဉ်မောင်းလိုင်စင်ဆိုင်ရာစံနှုန်းများ

                                       (Criteria for Driving license)

( ဒ )   protocol-1     လမ်းကြောင်းများ၊ အဝင်အထွက်နေရာများ သတ်မှတ်ခြင်း (Designation of

Corridors, Routes and Point of Entry and Exit)

                       ( ဓ )   protocol-2     ဖြတ်သန်းပို့ဆောင်ခြင်းဆိုင်ရာအခများ

                                       (Charges Concerning Transit Traffic)

( န )   Protocol-3      လုပ်ငန်းပမာဏ အကြိမ်ရေနှင့် ပါမစ် ထုတ်ပေးခြင်း (Frequency and capacity

of Services and Issuance of Quotas and Permits )

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနှင့် ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေး

၂၂။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ်အရ ဦးစားပေးလုပ်ငန်း ကဏ္ဌ (၉) ရပ်တွင် လုပ်ငန်းများလွယ်ကူစွာဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မဲခေါင်ဒေသတွင်းနိုင်ငံများမှ သက်ဆိုင်ရာဌာနများ ပါဝင်သော မဲခေါင်ဒေသတွင်းဖိုရမ်များနှင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်း ထားပါ သည်-

                        (က)    သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဖိုရမ်

                        ( ခ)    လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖိုရမ် (ယခုစွမ်းအင်ဖိုရမ်)

                        ( ဂ)    ဆက်သွယ်ရေးဖိုရမ်

                        (ဃ)    လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့

                        ( င)    ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့

                        ( စ)    ခရီးသွားလုပ်ငန်းအဖွဲ့

                        (ဆ)    လူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့

                        ( ဇ)    ကုန်သွယ်မှုလျှင်မြန်ချောမွေ့စေရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့

                        (ဈ)     ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းအဖွဲ့

ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာမူဘောင်  (Strategic Framework for Action on Trade Facilitation and Investment- SFA-TFI )

၂၃။          ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာမဟာဗျူဟာ မူဘောင်- မူကြမ်း (Strategic Framework for Action on Trade Facilitation and Investment- SFA-TFI ) ကို  ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဖနွမ်းပင်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ၁၁ ကြိမ်မြောက် GMS ဝန်ကြီးများအဆင့် အစည်းအဝေး တွင် GMS  နိုင်ငံများအတွက် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ သာတူညီမျှမှုရှိမှုနှင့်  ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုအတွက် ၁၀ နှစ်စာ မဟာဗျူဟာမူဘောင် (၂၀၀၂-၂၀၁၂)ကို ရေးဆွဲခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ ကုန်သွယ်မှုလျှင်မြန်ချောမွေ့စေရေး နှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာမဟာဗျူဟာမူဘောင် SFA-TFI ကို CBTA ၏ အဓိက ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းများအပေါ် အခြေခံအဆောက်အဦ တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစီအစဉ်များနှင့် စီးပွားရေးစြင်္ကန်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်းများတွင် ထည့်ပေါင်းထားခြင်းမှာ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများအချင်းချင်းအကြား၊ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများနှင့် ကမ္ဘာ့ အခြားနိုင်ငံများအကြား ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေး အတွက်ရေးဆွဲ၍ ဦးစားပေးနယ်ပယ်များ၊ အဓိက ဆောင်ရွက်ရန် အချက်များ၊ အကောင်အထည်ဖေါ်မှု လုပ်ငန်း အဆင့်ဆင့်‌တိုးတက်မှုတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ ပါသည်။ ဒုတိယအကြိမ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် မဲခေါင်ဒေသခွဲ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လွယ်ကူ ချောမွေ့စေရေးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာမူဘောင် SFA – TFI ကို အတည်ပြုခဲ့ပါသည်။  SFA-TFI  တွင် ပါဝင်သော အချက်များမှာ -

(က)    ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အချိန်ကုန်မှုတို့ကိုလျော့ချပြီး ကုန်သွယ်မှု အစီအစဉ်နှင့် ပုံစံများကို GMS နိုင်ငံများအကြား တညီတညွတ် တည်းဖြစ်စေရန်။

                       ( ခ )   လူနှင့်ကုန်ပစ္စည်းများ လွယ်ကူစွာ စီးဆင်းသွားလာနိုင်စေရေးအတွက် အားပေး ဆောင်ရွက်ရန်။

           ( ဂ )   ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများ၊ စည်းမျဉ်းများ၊ ပုံစံများကို သိသာပွင့်လင်းမှုရှိစေရန် နှင့် အဆိုပါသတင်းအချက်အလက်များ၊ အခြားသော ကုန်သွယ်မှုကိစ္စရပ်များကို အသိပေးဖြန့် ဝေရန်။

၂၄။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေးလုပ်ငန်းများ၏ ဦးစားပေး နယ်ပယ် (၄) ရပ်မှာ -

                        (က)    အကောက်ခွန်လုပ်ငန်းစဉ်များ (Customs Procedures)

            ( ခ )   စစ်ဆေးရေးနှင့် ပိုးမွှားကင်းရှင်းကြောင်း စစ်ဆေးတိုင်းတာ ချက်များ (Inspection and Quarantine Measure)

                        ( ဂ )   ကုန်သွယ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကိစ္စရပ်များ (Trade Logistics)

                        (ဃ )   စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များရွေ့‌ပြောင်းသွားလာမှု (mobility of Business People)

၂၅။          အကောက်ခွန်လုပ်ငန်းစဉ်များ။          အကောက်ခွန်လုပ်ငန်းစဉ်များ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ကုန်သွယ်မှု ဆိုင်ရာ အတားအဆီးများ၊ ကုန်သွယ်မှုစရိတ်စကများကို လျော့ချရန်နှင့်ထိရောက်၍ အဖိုးတန်သော ကုန်သွယ်မှု ကိန်းဂဏန်း အချက် အလက်များ ရယူ စုဆောင်း နိုင်ရန် အတွက် အကောက်ခွန် ဥပဒေများ၊ စည်းမျဉ်းများ၊ ပုံစံများ ကိုလွယ်ကူမှု၊ တစ်‌ပြေးညီဖြစ်မှု၊ သိသာပွင့်လင်းမှုတို့ကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရန် တို့ဖြစ်ပါသည်။ အဓိကဆောင်ရွက် ရမည့် အချက်များမှာ -

(က)    အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို လွယ်ကူရှင်းလင်းမှုရှိစေရေးနှင့်အကောက်ခွန် ဥပဒေ စည်းမျဉ်များ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီအောင် ဆောင်ရွက်သွားရန်။

( ခ )   ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများနှင့် ပြည်သူလူထုမှ သိသာထင်ရှားမှုရှိစေရေးအတွက် ပြည်သူ လူထုသို့ ဖြန့်ဝေမှုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေငြာသွားရန်။

                        ( ဂ )   အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုများကို လျှော့ချသွားရန်။

            (ဃ)    Single Window Inspection ၏မူနှင့်အညီ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များသွားလာမှုအပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေမည့်ကိစ္စရပ်များကိုလျှော့ချသွားရန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။

၂၆။          စစ်ဆေးရေးနှင့်ပိုးမွှားကင်းရှင်းရေး။   စစ်ဆေးရေးနှင့်ပိုးမွှားကင်းရှင်းရေး စစ်ဆေးတိုင်းတာချက်၏ ရည်မှန်းချက်သည် WTO ၏ Technical Barriers to Trade (TBT) နှင့် Sanitary and Phytosanitary Measure-SPS သဘောတူညီချက်များနှင့် မညီညွတ်သော နည်းပညာဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းများ၊ အပင်နှင့်တိရိစ္ဆာန် သန့်ရှင်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များထားရှိခြင်း တို့ကို‌လျော့ချပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးရေးနှင့် ရောဂါ ကင်းစင်ရေး စံချိန် စံညွှန်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ အဓိကဆောင်ရွက်ရန်အချက်များမှာ -

(က)    သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများပေါင်းစပ်၍ အမျိုးသား Focal Unit တစ်ရပ်ဖွဲ့စည်းပြီး စည်းရုံး ဆောင်ရွက်သွားရန်နှင့် SPS နှင့်TBT ဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်များကို GMS နိုင်ငံများ အကြား ဖလှယ်ရန်။

( ခ )   စစ်ဆေးရေးနှင့် အပင်၊ တရိစ္ဆာန် ပိုးမွှားရောဂါကင်းစင်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း များသည် အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရန် နှင့်  GMS နိုင်ငံများအကြား တစ်ပြေးညီဖြစ်လာစေရန်။

( ဂ )   သိသာပွင့်လင်းမှုရှိစေရန် GMS နိုင်ငံများ၏ နည်းပညာ စံချိန်စံညွှန်းများ၊ စစ်ဆေးရေးနှင့် Quarantine ဆိုင်ရာ ဥပဒေစည်းမျဉ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေ ရန်။

(ဃ)    နိုင်ငံအချင်းချင်း ပိုမိုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် သတင်း အချက်အလက်များ ဖလှယ်နိုင်ရန် ယေဘူယျကျသည့် လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို ထူထောင်ရန်။

( င )   ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ခရီးသွားလာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေမည့် ကိစ္စရပ်များ ကို လျှော့ချရန်နှင့် Single Window Inspection ၏မူဝါဒများနှင့် အညီဆောင်ရွက်ရန်။

( စ )   GMS နိုင်ငံများအကြား အသိအမှတ်ပြုမှု (Mutual Recognition Arrangement - MRA) ဆိုင်ရာ သဘော တူညီချက်တစ်ရပ်ရရှိအောင်ဆောင်ရွက်ရန်တို့ဖြစ်ပါသည်။

၂၇။          ကုန်သွယ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကိစ္စရပ်များ။          ဦးစားပေး နယ်ပယ်(၃)မှ Trade Logistics ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းရပ်များ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ GMS စီးပွားရေး လမ်းမကြီးများ တစ်လျှောက်တွင် ကုန်သွယ်မှု စရိတ်စကများ လျော့ချရန်နှင့် ကုန်စည် ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ တစ်ပြေးညီဖြစ်စေရန် တို့ပါသည်။ အဓိကဆောင်ရွက်ချက်များမှာ-

(က)    Cross-Border Transport Agreement ကို လက်မှတ်ထိုး အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းဖြင့် GMS နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ၊ အစီအစဉ်များကို လွယ်ကူပြီး တပြေးညီ ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်။

( ခ )   သိသာပွင့်လင်းမှုရှိစေရန်နှင့် Logistics ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ချောမွေ့စေရေးကို တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်။

( ဂ )   Infrastructure ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်အတူ Logistics ဆိုင်ရာအထောက်အကူပြုပစ္စည်းများ ဖြစ်သည့် Multi-Modal interchanges, Container depots, Freigh distribution Centres စသည်တို့ ထူထောင်ရန်။

(ဃ)    Freigh Forwarding Industry အတွက် စွမ်းအားစု ထူထောင်ရန်နှင့် လေ့ကျင့်ပညာပေး ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်ရန်။

မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ စီးပွားရေးဖိုရမ် (Greater Mekong Subregion – Business Forum)

နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်မှု လွယ်ကူချောမွေ့စေရေး      

၂၈။          သဘောတူစာချုပ်တွင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ရေးကိစ္စများ၊ လူနှင့်ကုန်စည်များ ဖြတ်သန်း သယ်ဆောင်ရေး ကိစ္စရပ်များ၊ မော်တော်ယာဉ် အဝင်အထွက် ကိစ္စရပ်များ၊ နယ်စပ်ဂိတ်များ၌ စစ်ဆေးရေးကိစ္စရပ်များ၊ လမ်းတံတား ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊  ပူးတွဲကော်မတီ ဖွဲ့စည်းရေးကိစ္စရပ်များ အစရှိသည်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ နယ်စပ်ဖြတ်သန်းမှုများ လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် နောက်ဆက်တွဲ စာချုပ်ငယ်  (၄) နှင့်အညီ အောက်ပါ တို့ကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်ပါသည် -

(က)    Single Window Inspection။     လူများဝင်ထွက်ရန်နှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်၊ ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ၊ ယာဉ်မောင်း လိုင်စင်၊ နိုင်ငံခြားငွေ၊ အကောက် ခွန်၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကိစ္စများ ကိုလည်းကောင်း၊ ကုန်စည်များနှင့်ပတ်သက်၍ အ ကောက်ခွန်၊ အရည်အသွေးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အပင်ပိုးမွှားရောဂါ ကာကွယ်ရေး၊ တိရိစ္ဆာန် ဆေးကုသရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကိုလည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာဌာန အာဏာပိုင်များဖြစ်သည့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး၊ အကောက်ခွန်၊ ရဲတပ်ဖွဲ့၊ လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေးဌာနများမှ အာဏာပိုင်များ ပူးတွဲ ပါဝင်စေပြီး တစ်ပြိုင်နက်တည်း စစ်ဆေးကြရန်ဖြစ်ပါသည်။

( ခ )   Single- Stop Inspection။   နယ်နိမိတ်ဆက်စပ်နေသော နှစ်နိုင်ငံအာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်း များသည် စစ်ဆေးမှုများကို ပူးတွဲ၍ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်ကြရန်ဖြစ်ပါသည်။ နယ်စပ် ကွပ်ကဲရေးစခန်းသတ်မှတ်၍ မရနိုင်လျှင် စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံမှ သက်ဆိုင်ရာအရာရှိများကို အခြား စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ၏ နယ်မြေအတွင်းဝင်ရောက်၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ပြုရန် ဖြစ်ပါသည်။

( ဂ )   အဆိုပါ Single Window Inspection နှင့် Single Stop Inspection ကို အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာနမှ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေပါသည်။

ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေးနှင့်စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏အခန်းကဏ္ဍ

၂၉။      မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏အခန်းကဏ္ဍမှာ မဟာမဲခေါင် ဒေသအတွင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသော နိုင်ငံများ၏ နယ်စပ်ဒေသကိုဖြတ်ကျော်၍ ကုန်သွယ်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ လွယ်ကူ လျင်မြန်ချောမွေ့ စေရေး ဆောင်ရွက်ပေးရန်ဖြစ်ပါသည်။ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချော မွေ့စေရန်မှာ လူနှင့်ကုန်စည်များ၊ ယာဉ်များဝင်ထွက် သွားလာမှု မှန်ကန်၊ မြန်ဆန်ရန်နှင့် နိုင်ငံကို ထိခိုက်နစ်နာ စေမည့် ကိစ္စရပ်များ မဖြစ်ပေါ်စေရေး အခြားသက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန် ချောမွေ့စေရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကုန်သွယ်ရေးဖြေလျော့မှုများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပြီး ကုန်သွယ် မှုလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေးအတွက်လည်း သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ချိတ်ဆက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။

နိဂုံး

၃၀။     မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများအကြား၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်စီးပွားရေးချိတ်ဆက်မှုများဖြင့် ရုပ်ဝတ္ထု ဆက်သွယ်မှု ကောင်းမွန်ခြင်းများ၊ လူနှင့်အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုများ၊ လူထုအတွေးအမြင်များ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများမှ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအတွင်းအကျိုးအမြတ်ရရှိမှု အသိအမြင်များ တိုးပွားလာပြီး၊ ထိုမှတဆင့်မဲခေါင်ဒေသခွဲ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အစီအစဉ်၏ မျှော်မှန်းချက်ဖြစ်သော ဒေသတွင်းပေါင်းစည်းရေး၊ သာတူညီမျှဖြစ်ရေးနှင့် သာယာဝပြောရေးရရှိရန် ညီညွတ်စွာဆက်လက်ပူးပေါင်း ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက် သွားကြမည်ဖြစ်ပါသည်။

၃၁။          မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲတွင် ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ နယ်စပ်ဒေသကို ဖြတ်ကျော်၍ ကုန်သွယ်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ လွယ်ကူလျင်မြန်ချောမွေ့စေရေးနှင့် e-Commerce လုပ်ငန်းများကို ပီပီပြင်ပြင် အကောင်အ ထည်ဖော် ဆောင်ရွက် နိုင်ရေးတို့ ဖြစ်ပါသည်။ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုလျှင်မြန် ချောမွေ့စေရန် မှာ လူနှင့်ကုန်စည်များ၊ ယာဉ်များဝင်ထွက်သွားလာမှု မှန်ကန်၊ မြန်ဆန်ရန်နှင့် နိုင်ငံကို ထိခိုက်နစ်နာစေမည့်ကိစ္စရပ် များ မဖြစ်ပေါ်စေရေး အခြားသက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ e-Commerce ပီပီပြင်ပြင် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် Focal Ministry ဖြစ်သည့် ဆက်သွယ်ရေး၊ သတင်း အချက်အလက်၊ နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပါသည်။